تبلیغات
اندیشه های ژئوپلیتیک - اهمیت استراتژیک یمن و تاریخ تقابلات عربستان با این کشور

اندیشه های ژئوپلیتیک

همانطور که نادیده گرفتن تهدیدات ژئوپلیتیک آفت منافع ملی می باشد،امنیتی تلقی نمودن فرصتهای ژئوپلیتیک نیز زیان آفرین است.


اهمیت استراتژیک یمن و تاریخ تقابلات عربستان و یمن


یمن یکی از حاصل خیزترین مناطق شبه جزیره ی عربی به شمار می رود. این کشور به خاطر دارا بودن موقعیت خاص جغرافیایی و بنادر و جزایر مهم استراتژیکی در طول تاریخ مورد نظر استعمارگران بوده است. یمن در بخش شمال غربی و شمال شرقی و نزدیکی باب المندب واقع شده است. این تنگه بین دریای سرخ و اقیانوس هند واقع شده و نزدیکترین آب راه بین شرق و غرب است و یمن با تسلط بر این تنگه، قادر به کنترل دریای سرخ است و حتی می تواند با استقرار در جزیره استراتژیک پریم آن را مسدود نماید. علت استراتژیک بودن جزیره ی پریم، در این است که تنگه ی باب المندب را به دو بخش آب راهِ شرقی به نام «باب الاسکندر» و آب راهِ غربی به نام «میون» تقسیم کرده است.


جزیره ای دیگر به نام «زقر» در فاصله ی 29 کیلومتری ساحل یمن قرار دارد. این جزیره با داشتن 652 متر ارتفاع از سطح دریا منطقه ای بسیار مهم و استراتژیکی محسوب می شود. یمن می تواند از این جزیره فعالیت های دریایی آن منطقه را تحت نظر بگیرد. در کشور یمن جزایر دیگری نیز وجود دارد که از اهمیت استراتژیکی برخوردارند مانند جزیره ی «کمران» و نیز جزیره ی «جبل الطیر»، که مشرف بر آب راه منطقه است. با توجه به موقعیت استراتژیکی و تاکتیکی این جزایر، می توان از آنها برای مقاصد نظامی و جهت کنترل کشتیرانی در دریای سرخ استفاده نمود. به طور کلی تعداد 380 جزیره در یمن وجود دارد که اغلب آنها در جنوب دریای سرخ و به موازات سواحل کشور قرار دارند. عوامل دیگری که بر اهمیت این کشور می افزایند عبارتند از:


ـ نزدیکی به شاخ آفریقا، این کشور را منطقه ای مهم و استراتژیک کرده است. در نیمه دوم قرن حاضر به علت کشمکش های ابرقدرتها در این منطقه، بر حساسیت موقعیت آن افزوده است.


ـ برخوردای از سواحل طولانی در دریای سرح و دریای عرب و وجود بنادر مهمِ «عدن»، «حدیده» و «فحاء» در این سواحل، اهمیت استراتژیکیِ یمن را دو چندان می کند.


نیز کشور یمن برای همسایگان خود نیز اهمیت استراتژیکی بالائی دارد. به عنوان مثال محاصره ی باب المندب از سوی نیروهای ارتش مصر در جنگ شش روزه ی سال 1967، مشکلات و مانع زیادی برای رژیم اشغالگر قدس بود. این یک تجربه تلخ برای این رژیم بود. دیگر این که کشور یمن در قسمت شمال با عربستان دارای مرزهای مشترک است، لذا امنیت یمن برای امنیت صدور نفت عربستان بسیار با اهمیت تلقی می شود.


یمن 1458 کیلومتر مرز مشترک با کشور عربستان دارد و کشف نفت نیز در مرزهای مشترک یمن و عربستان سعودی موجب درگیری هایی بین دو کشور شده است. دولت عربستان سعودی در صدد ضمیمه کردن مناطق نفت خیز یمن به خاک خود بوده است.


به عبارتی یمن نسبت به سه استان نفت خیزعسیر، نجران وجیزان که هم اکنون عربستان آنها را اداره می کند، ادعای ارضی دارد. اختلافات ارضی بین دوکشور شامل مناطق وسیعی می شود که ازدریای سرخ تا ربع الخالی و ازربع الخالی تاحضرموت درکناردریای عرب امتدادمی یابد. عامل دیگری که درگذشته سبب شده است تا دو کشور درصدد تحدید حدود مرزهای خود برنیایند عدم اکتشافات نفتی درمناطق مرزی بوده است.


بدون تردید عامل جغرافیا نقش تعیین کننده ای در روابط دوکشور ایفا می کند، یمن به علت تسلط برقسمت شمال و شمال غربی آبراه باب المندب و نیز نزدیکی به شاخ آفریقا از اهمیت استراتژیک برخورداراست. بندرعدن نزدیکترین منطقه استراتژیک یمن به باب المندب است که درحکم جبل الطارق آسیا می باشد و هرنیروی نظامی که براین منطقه مسلط شود            می تواند برشاخ آفریقا ودریای سرخ استیلا یابد وحتی با بستن تنگه باب المندب،کانال سوئز را بدون استفاده کند. با این توصیف موقعیت استراتژیک یمن سبب جلب توجه قدرتهای توسعه طلب مانند امپراطوری عثمانی، بریتانیا، ایتالیا، عربستان، شوروی سابق و آمریکا به این کشورشده است.


از طرفی بنادر عمده نفتی و تجاری ـ صنعتی عربستان درسواحل شرقی و دریای سرخ قرار دارد. از سوی دیگر دسترسی این کشوربه آبراه ها مساوی است با عبور از تنگه هرمز و باب المندب که تحت نفوذ دو کشور ایران و یمن است و این امر با نقش برتری جویانه این کشور در منطقه شبه جزیره عربستان سازگار نیست؛ لذاعربستان طی دو دهه اخیردر پی تغییر مسیر تجاری خود و یافتن مسیرهای جدید دردریای سرخ و همچنین دریای عرب از طریق کشورعمان می باشد که این امر بدلیل وجود حوزه های نفتی بزرگ درشرق عربستان، هزینه های احداث، مسائل امنیتی و نگهداری لوله های نفتی بسیار مشکل واین کشور را ازتنگه هرمز بی نیاز نمی سازد.


در پی اعلام جمهوری یمن و تشکیل شورای ریاست جمهوری و مراحل گذار آن نیز موضوع حائز اهمیت بازگشت «سالم البیض» از عربستان و «سالم صالح محمد» معاون وی از کویت و امارت به یمن بود. در جریان منازعات برخاسته از وضعیت نابسامان یمن، کشور عربستان با کمکمالی و تسلیحاتی به جدائی طلبان یمن و امارات متحده با صدور مجوز برای استفاده از نیروهای سالم البیض از بنادر این کشور برای حمله به یمن و نیز شلیک موشک به صنعا، جنگ را وارد مرحله جدیدی نمودند. پس از 62 روز، این جنگ جز ویرانی و خسارت سنگین بر این کشورِ فقیر، چیزی بر جای نگذاشت. با شدت یافتن جنگ، اتباع خارجی با هواپیما و کشتی از آن کشور خارج شدند و با وجود تلاش سازمان های بین المللی و چندین آتش بس، نبردهای خونین همچنان ادامه پیدا کرد. سرانجام در تاریخ 9/4/1373 شمسی توافق نامه ی آتش بسی بین جناح های درگیر در مسکو و تحت نظارت روسیه به امضا رسید. سرانجام در تاریخ 5/5/1375 هجری شمسی وزارت کشور یمن حالت فوق العاده که از دو ماه پیش در این کشور برقرار بود، لغو کرد. در پایان جنگ، مقامات یمن، بعضی کشورهای غربی و عربستان را عامل اصلی جنگ و کشته و زخمی شدن بیش از دویست هزار نفر دانستند.


در ادامه علی عبدالله صالح در اولین انتخابات آزاد کشور در سال 1999 با کسب 96 درصد از آرا مجدداً به ریاست جمهوری انتخاب شد؛ که البته، مخالفان اش اصلِ انتخابات را مخدوش توصیف کردند. و سرانجام و سرنوشت این شخص در جریان اعتراضاتِ پیوند خورده با بهار عربی یا انقلابات عربی مشخص شد. اما به هر حال دولت صالح در «جنگ علیه تروریسم» همکاری نزدیکی با ایالات متحده آمریکا داشت و وی پس از پیروزی در انتخابات توانست با تلاش فراوان مرزهای فعلیِ یمن را با عربستان سعودی و عمان، مشخص نماید.


در سال 1990 و 91 در زمان پس از جنگ خلیج فارس، هنگامی که یمن در مسئله ی اشغال کویت، از عراق حمایت کرد، هر دو کشور کویت و عربستان، روابط دیپلماتیک خود با یمن را قطع کردند. اگرچه این روابط دوباره از سر گرفته شد، ولی تنش، همچنان در مرز یمن و عربستان باقی ماند. نیز دولت های منطقه ـ بخصوص بعد از حمله 11 سپتامبر و حاکمیت شیعه در عراق، که از حیای شیعه بیم دارند، از تلاش شیعیان کشور یمن برای ورود به ساختار سیاسی و سرنگونی دولت های فعالی نگران بوده اند. لذا دولت های منطقه، همواره به تحریک دولت یمن پرداخته و گاه مثل عربستان سعودی، خود نیز مستقیما در درگیری بین دولت و شیعیان شرکت می کنند. بمباران استان صعده و تصرف منطقه ثروتمند عسیر توسط عربستان در دهه ی 60 قرن بیستم به واسطه ی درگیری بین عربستان وشیعیان از این موارد است. از طرفی تحولات عراق، لبنان و بحرین باعث حساسیت دولت یمن نسبت به قدرت رسیدن شیعیان شده است. این حساسیت، بعد از طرح هلال شیعی از طرف حسنی مبارک و عبدالله اردنی، شدت یافته است.


امروزه نیز در نتیجه ی جنگ عربستان بر علیه یمن، گروه های مختلف یمنی در پی تجاوز نظامی دولت عربستان سعودی به کشورشان، با صدور بیانیه هایی جداگانه خواستار مقابله مردم با متجاوزان و عزیمت به میدان های جنگ برای جهاد شدند.


نویسندگان

اوکسین ادز معتبرترین و بزرگترین سیستم کسب درآمد وبمسترها
  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :