تبلیغات
اندیشه های ژئوپلیتیک - تحلیل تحرکات دیپلماتیک تیم مذاکره کننده ی هسته ای ایران و دستاوردهای ناشی از آن

اندیشه های ژئوپلیتیک

همانطور که نادیده گرفتن تهدیدات ژئوپلیتیک آفت منافع ملی می باشد،امنیتی تلقی نمودن فرصتهای ژئوپلیتیک نیز زیان آفرین است.

جهانگیر حیدری؛ دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه خوارزمی تهران

تحرکات دیپلماتیک به آندسته از کنش ها و واکنش هایِ سیاستمردان در عرصه سیاست خارجی اطلاق می گردد که در مجموع و در قالب یک برنامه ی کلی ، تعاملات کشور را با نظام بین الملل هدایت، راهبری و کنترل می نماید. در این نوشتار خاصه تحرکات دیپلماتیکِ تیم مذاکره کننده ی هسته ای ایران در تقابل با 6 کشور (آمریکا، انگلیس، فرانسه، آلمان، روسیه، چین) مورد بررسی می باشد. در این راستا این موضوع قابل ذکر است که تفکیک بین سیاست ها و فاکتورهای داخلی و خارجی غیر قابل اعمال است، به صورتی که نمیتوان فاکتورهای خارجی و داخلی را از هم مجزا نمود و به روابط تنگاتنگ آنان می باید توجه جدی داشت.

تیم مذاکره کننده ایرانی با چالش ها و فرصت های پرشماری در عرصه داخلی مواجه بوده اند، به طوری که این عوامل به صورت سینوسی اثرات مثبت و منفی ای بر جریان سیاست گذاری ها داشت. گروه های تندرو و حتی برخی از نمایندگان مجلس دیدارهای وزیر امور خارجه با مقامات اروپایی و آمریکایی را زیر سوال برده و انتقادات شدیدی متوجه این کنش می نمودند. نیز قابل ذکر است که در بازگشت تیم مذاکره کننده، تجمعات اعتراضی و انتقادات شدید منتظر آنها بود!!!

چالش دیگر که در عرصه داخلی نقش آفرینی می نمود و تأثیرات مستقیم و به نسبت مخربی بر جریان مذاکره و تمرکز تیم می گذاشت این بود که انرژی هسته ای به حقی مسلم مبدل گشته بود. این حق از آنجا ناشی می شد که توده مردم و غیر متخصصین خود را محق به اظهار نظر و جبهه گیری در این رابطه می دانستند. به عبارتی دیگر سیاست توده گرایی در این موضوع به شدت تقویت شده بود.

نیز فاکتوری که سیاست گذاری ها را در عرصه داخلی و خارجی را با چالشی جدی مواجه می نماید، نظام بوروکراسی پیچیده و عظیم و طویل رایج در سیستم سیاسی و اداری ایران است. در چنین مواقع و چنین نظام هایی عملا بوروکراسی مرکز انواع فعالیت های سیاسی است. این وضعیت سبب می شود تا سایر نهادها کارکرد واقعی خود را دارا نبوده و به مرور فاقد نقش شوند. در چنین مواردی انحصارگرایی بوروکراسی آهنگ تنوع ساختاری را کند کرده  و مانع از ایفای نقش های مستقل توسط سایر نهادها می شود. بالطبع در عرصه مرتبط با مذاکرات هسته ای این عامل نقش آفرینی می نمود. به صورتی که نهادها، افراد  و اشخاص پرشماری در این زمینه اظهار نظر، مانع تراشی و سیاسی کاری می نمودند. چنین امری استقلال عملِ دستگاه دیپلماسی کشور را با تنش مواجه می نمود. این در حالی است که سیاست خارجی زمانی به اوج موفقیت خود می رسد که محیط روان شناختی تصمیم گیری با محیط عملیاتی یکسان باشد.

اما با تمام معضلات و چالش ها و دو دستگی هایی که در عرصه داخلی وجود داشت، حمایت های مقام معظم رهبری و هشدارهای به موقع معظم له، فرصتی برای نقش آفرینی و فعالیت آرامِ تیم مذاکره کننده بود.

اما آنچه که تأثیرات بیشتری داشت، و موجبات پیچیدگی مذاکره را فراهم نمود، فضای سیاسی خارجی (پیرامونی ایران و سطح جهانی) بود.

1ـ به علت بیانیه خوانیِ تیم مذاکره کننده و دستگاه سیاست خارجی ایران در دولت قبلی، فضای سیاسی بر اثر تبلیغات و هیاهوی رسانه ای و... کاملا بر ضد ایران بود. به صورتی که مدام از تمام گزینه های روی میز حتی تقابل نظامی با ایران صحبت به میان می آمد. تحرکات دیپلماتیک تیم قبلی، دستگاه دیپلماسی کشور و شخص رئیس جمهوری قبلی و عنوان نمودن مباحثی همچون هولوکاست و... اجماعی عمومی علیه ایران به وجود آورده بود.

2ـ فضای پیرامونی ایران مملو از آشوب و تنش بود، اعتراضات و انقلابات عربی، ظهور داعش و نوبنیادگرایی ها، موضوع اوکراین، و.... نمونه هایی از آن است. چنین فضایی تحرکات دیپلماتیک را با پیچیدگیِ فراوانی مواجه ساخته بود.

3ـ تحریم های اقتصادی و وضعیت اقتصاد نابسامان ایران آستانه تحمل ملت و مسئولین را لبریز کرده بود، طرف های مذاکره با علم به این موضوع هیچگونه عجله ای برای پیشبرد مذاکره نداشته این در حالی بود که تیم مذاکره کننده ایرانی به شدت نیازمند به اتمام رساندن مذاکره در کوتاه مدت بودند.

4ـ در فضای پیرامونی نزدیک ایران، کشورهای عربستان، اسرائیل و سازه ی عربی و حتی کشورهایی که از تحریم ایران سود و منفعت می بردند (همچون چین، روسیه و...) با تمام توان از به سرانجام رسیدن مذاکرات جلوگیری و در این راستا سنگ اندازی می کردند. در واقع نوعی هراس از نزدیکی و دوستی ایران با غرب داشتند.

5ـ تحرکات دیپلماتیک دولت گذشته در بیشتر عرصه ها و موضوعات، دوستان را به بازیگرانی بی طرف، بی طرف ها را به دشمن و دشمنیِ دشمنان را تعمیق کرده بود.

6ـ چیدمان قوی تیم مقابل که متشکل از کشورهای دارای حق وتو و آلمان، که از طرفی بر عرصه های اقتصادی، نظامی، فرهنگی، ارتباطی و رسانه ای و... چیره بودند، توان، انرژی و ظرافت های دیپلماتیک بسیار بالایی را می طلبید.

و...

اما دستاوردهای تیم مذاکره کننده:

1ـ تحمیل شرایطی منزویانه بر اسرائیل؛ نمود این امر تلاش های دیپلماتیکِ نسنجیده و فرافکنی های سیاستگذاران اسرائیل می باشد.

2ـ ایجاد دو دستگی در عرصه سیاست داخلی آمریکا؛ نمود این امر جبهه گیری های متعارضانه ی حزب جمهوری خواه آمریکا با حزب دموکرات و مجلس سنا با نهاد ریاست جمهوری می باشد. در واقع همچون ایران در آمریکا گروه فشاری وجود دارد که از به سرانجام رسیدن مذاکرات ناراضی و این امر از زیاده طلبی آنها و اعتقاد آنها به بازی بُرد ـ باخت ناشی می گردد.

3ـ تمام دنیا حتی جامعه آمریکا و یهودیان، به این نتیجه رسیده اند که تنها راه برخورد با ایران راه مذاکره است. یعنی اینکه با یک ملت با فشار و تهدید نمی توان برخورد کرد اما این ملت اهل منطق، اهل مذاکره، اهل تعامل و رسیدن به توافق است. این واقعا یک تفاوت اساسی است.

4ـ این تیم در این مذاکرات توانست تا حد بسیار زیادی تصور طرف های مذاکره از الگوی رفتاری جمهوری اسلامی ایران را تغییر بدهد. این برای آینده کشور بسیار ضروری است. غربیان همیشه تصور غلطی از نحوه مذاکره ی مقامات ایرانی چه قبل از انقلاب و چه بعد از انقلاب داشته اند. این تصور شامل مواردی هم چون وقت کشی، تعارف، دو پهلویی، چانه زنی بازاری، فرش فروشی، امتیازدهی در لحظه آخر، و دیگر تصورات غلط از الگوی رفتاری ما باعث شد که در هر مذاکره ای ما نتوانیم به اهداف خود از آن مذاکره برسیم.

5ـ تولید امنیت و اقتدار و نفوذ و کاهش آسیب پذیری جمهوری اسلامی ایران بر اثر این مذاکرات و تغییر فضای بین المللی به نفع جمهوری اسلامی ایران، از دیگر دستاوردها است. بر اثر این مذاکرات این جمهوری اسلامی ایران است که امن تر شده است، هیچ کس دیگر نمی تواند بر طبل جنگ علیه مردم بکوبد، تمام فضاسازی های خصمانه علیه این مردم تعدیل شده است. و تمام مردم دنیا می دانند که براساس منافع مشترک، بر اساس احترام متقابل و... می توان با ایران به تفاهم و توافق رسید.

6ـ در نهایت بزرگترین و بهترین دستاورد این مذاکرات امکان دسترسیِ بسیار زیاد به توافق با کشورهای مورد مذاکره می باشد.

نویسندگان

اوکسین ادز معتبرترین و بزرگترین سیستم کسب درآمد وبمسترها
  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :