تبلیغات
اندیشه های ژئوپلیتیک - تاثیرجغرافیا درعملیات آفندی و پدافندیِ کشور عربستان

اندیشه های ژئوپلیتیک

همانطور که نادیده گرفتن تهدیدات ژئوپلیتیک آفت منافع ملی می باشد،امنیتی تلقی نمودن فرصتهای ژئوپلیتیک نیز زیان آفرین است.

جغرافیا بعنوان یک عامل ثابت در برآورد استراتژیک از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این فاکتور مهم می تواند یک چشم انداز روشن از وضعیت طبیعی، موقعیت، اثرات وجایگاه جغرافیائی و نقاط ضعف و قوت یک کشور را به نمایش بگذارد. زیرا عامل جغرافیا بستر و زمینه ساز اثرپذیری بسیاری ازتحولات درونی و بیرونی یک کشور در سایر عوامل استراتژیک می باشد. کشور عربستان سعودی بعنوان یک کشور بسیار مهم و تاثیرگذار در منطقه خلیج فارس از جنبه جغرافیائی و طبیعی با نقاط قوت و ضعف فراوانی روبرو است که می تواند در بردارنده فرصتها و تهدیدات فراوانی برای این کشور باشد. دراین میان اختلافات مرزی و ارضی عربستان با کشورهائی مانند قطر،امارات وکویت باید با عنایت بیشتری مورد توجه قرارگیرد.

عربستان با 2240000 کیلومترمربع وسعت ،درجنوب غربی آسیا،خاورمیانه ودرساحل خلیج فارس ودریای سرخ گسترده شده است.موقعیت جغرافیایی عربستان ازسویی به دودریای پراهمیت محدود می شود که هرکدام دراستراتژی نظامی غرب درخاورمیانه نقش اساسی دارند.همچنین موقعیت نسبی این کشورنسبت به دولتهای حاشیه شبه جزیره به نحوی است که همه  آنهاازجهت موقعیت نظامی نسبت به عربستان درموقعیتی آسیب پذیرقراردارند.این موقعیت درکناروسعت بسیاروجمعیت نسبی آن وقرارداشتن شبه جزیره عربستان درکناریک قدرت قابل ملاحظه منطقه ای مانند جمهوری اسلامی ایران، نقش محوری برای عربستان درمیان دولتهای حاشیه ای خلیج فارس ایجاد نموده واین دولتها به آن به عنوان یک برادربزرگتر  می نگرندو تاثیرپذیرازژئوپولتیک این کشورهستند.

  عربستان سعودی از نظر ژئوپولوتیك در موقعیت بسیار خاصی قرار دارد. بطوری که این كشور درصورت مواجهه با هرگونه تهدیدات از سوی غرب این کشور ازسمت جده و دریای سرخ ، میتواند نیازهای خود را ازخلیج فارس تهیه نماید و درصورت ناامنی در خلیج فارس و تهدیدات از سوی منطقه شرقی این کشور، قادر است نیازمندیهای خودرا از طریق دریای سرخ و منطقه غرب تامین نماید . درحالی كه سایر کشورهای عربی  حوزه خلیج فارس هم مرز با عربستان  دارای این ویژگی نمی باشند وبرای رفع نیازهای خود از طریق زمینی متكی به كشورعربستان میباشند بنا براین عربستان در مقایسه با سایركشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس دارای وسعت سرزمینی ودسترسی كامل به دو دریای مهم سرخ و خلیج فارس میباشد که از نظر آفندی و پدافندی این کشور را در وضعیت ویژه قرار می دهد. ولی از طرفی وجود مراكز و چاههای مهم نفت منطقه شرقیه و دركنار خلیج فارس كه طبعا ساخت تاسیسات نفتی را نیز دراین منطقه لازم الاجرا نموده از یك طرف و نیازبه آب شیرین از طرف دیگر باعث شده است كه عربستان تاسیسات حساس و زیر بنایی خود را ازجمله تاسیسات حیاتی آب شیرین کن که بخش اعظم کشور وابسته به آب شیرین این تاسیسات می باشد در سواحل دریای سرخ و خلیج فارس بنا شده است و در نتیجه درخصوص نگهداری و حفظ امنیت این تاسیسات حیاتی ، به كشوری آسیب پذیر تبدیل شده است. لذا از دیدگاه پدافندی عربستان ازسمت شرق (خلیج فارس)که مهمترین تاسیسات حیاتی از جمله تاسیسات نفتی و پتروشیمی که شاهرگ اقتصاد کشور می باشد و همچنین تاسیسات آب شیرین کن که منبع حیاتی تامین آب شرب بخش اعظم شهروندان عربستانی می باشد ازسمت ج.ا.ا درموقعیت آسیب پذیری قرار دارد. این در حالی است که همین نقاط ضعف در منطقه غرب  و در سواحل دریای سرخ نیز وجود دارد .

   از طرفی قسمت اعظم این كشور بیابانی است و آب و هوای آن در تابستان بسیار گرم و در زمستان و آخر پاییز معتدل و بعضا در یک ماه از فصل زمستان در برخی از مناطق این کشور بویژه در ریاض بسیارسرد است.  لذا نزدیكی این كشور به خط استوا و فقدان ارتفاعات مهم و وجود صحراهای گسترده رملی باعث كمی میزان بارندگی در صحراها و بیابان های پست این كشور شده است. كمبود بارندگی موجب شده است كه اكثر مناطق این کشور بیابان و خالی از هرگونه گیاه عمده باشد كه همین امر باعث تشدید درجه حرارت و حركت شن های روان و حتی تغییر درجه حرارت روز و شب به بیش از 40 درجه می شود که حرکت شن ها باعث کندی حرکت در جاده های بیرون شهری و در بزرگراه ها و در برخی از فصول از جمله در بهار و تابستان می شود. لذا محیط بیابانی و كویری آن در شرایط جنگی امكان پیشروی نیروهای حمله كننده به این كشور را بسیارسخت  می كند و همین موقعیت ویژه آب و هوایی و رملی بودن اکثر بیابان ها از نظر پدافندی موقعیت خاصی را برای این کشور ایجاد نموده که حرکت نیروهای پیاده نظام نیروی مهاجم را در داخل این کشور با مشکل مواجه خواهد ساخت بنا براین موقعیت برتری را نسبت به دشمن برای آنها ایجاد می کند. 

از  دیگر سو نفوذ ایران ویمن برتنگه های هرمزوباب المندب با نقش برتری جویانه سعودی ها درمنطقه شبه جزیره عربستان سازگارنیست. وقوع ناآرامیها وتنشهای داخلی، جنگ ایران و عراق وجنگ خلیج فارس سبب شد تاعربستان طی دودهه ی اخیردرپی تغییرمسیرتجاری خویش ویافتن مسیرهای جدید برآید وبرای جایگزینی آن به فکرمسیردریای سرخ وهمچنین دریای عرب ازطریق کشورعمان باشد که این امربدلیل وجود حوزه های نفتی شرق عربستان هزینه های احداث ونگهداری لوله های نفتی بسیارمشکل واین کشور را ازکاربری تنگه ی هرمزبی نیازنساخته است. علاوه براین بنادرعمده نفتی وتجاری صنعتی عربستان درسواحل شرقی کنارخلیج فارس قراردارد.

عربستان وسیع ترین کشور خاورمیانه است که به خلیج فارس و دریای سرخ متصل بوده و بر این آب راه حیاتی نظارت دارد. این در حالی است که سرشار ترین منابع نفتی در میان کشور های منطقه، از آن عربستان است و با پیشرفت های قابل توجهی که این کشور با حمایت کارشناسان خارجی در زمینه صدور نفت کسب کرده، به عنصری تعیین کننده در این زمینه تبدیل شده است. سواحل عربستان در خلیج فارس و دریای سرخ روزانه شاهد بارگیری ده ها کشتی نفت­کش است و لوله های نفت این کشور روزانه میلیون ها تن نفت را به سواحل مدیترانه پمپاژ می کنند.

قدرت اقتصادی و ژئوپلیتیکی عربستان که موجب بالندگی نظامی آن از اسلحه های وارداتی شده، این کشور را به عنوان یک قدرت متوازن و بازدارنده در منطقه مطرح نموده و مدت 20 سال به عنوان کشور مقابل نیروی عراق و ایران معرفی کرده است. در حقیقت جنگ ایران و عراق که یکی از اهداف آن تعدیل قدرت نظامی این دو کشور بود، موجب شد تا نقش عربستان در این زمینه افزایش یابد، گو این که پیشرفت همگون ایران در طول سال های پس از جنگ، اکنون بار دیگر عربستان را به حاشیه این بازی قدرت در منطقه کشانیده است.

واردات کلان نظامی این کشور که به خصوص از سوی متحد سنتی اش آمریکا می باشد، سبب رهایی نیرو های مسلح از مشکلات و ضعف هایی که با آن رو به­روست نشده است. کمبود نیروی انسانی بومی در نیرو های مسلح عربستان، موجب به کارگیری سربازان مزدور و مستشاران خارجی شده است. پیچیدگی های سیستم های دفاعی و تجهیزات نظامی جدید و پیشرفته به حدی است که در عمل مجالی برای آموزش کامل پرسنل بومی وجود ندارد و تنها به کارگیری نیرو های متخصص خارجی می تواند جواب­گوی نیاز ها باشد.

از سوی دیگر، تنوع سیستم دفاعی و تسلیحاتی از نظر فنی مانع یکپارچگی و هماهنگی کامل نیرو های مسلح عربستان شده و پرسنل نظامی در برابر تکنیک های جدید و سلاح های پیجیده ناهمگون دچار مشکل شده اند. عربستان سعودی پس از استقلال همواره یکی از کشور های مورد حمایت بلوک غرب بوده و به همین جهت سیاست خارجی این کشور در بیشتر زمینه ها در راستای سیاست های جهانی بوک غرب قرار داشته است. تا قبل از فروپاشی کمونیسم، سیاست جهانی عربستان در راستای ضدیت با مرام کمونیسم و جلوگیری از توسعه مارکسیسم بوده است. با توجه به این که عربستان سعودی، شبه­جزیره را حوزه ژئوپلیتیکی خود می داند، بر همین اساس تسلط فرهنگی و سیاسی بر شیوخ حاشیه خلیج فارس را همواره مدنظر قرار داده و از جنبه قیم­مآبانه با این کشور ها برخورد می کند.

 

نویسندگان

اوکسین ادز معتبرترین و بزرگترین سیستم کسب درآمد وبمسترها
  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :