تبلیغات
اندیشه های ژئوپلیتیک - یادبود آزادگان و اسرا در شهرهای سراسر جهان (به بهانه گرامیداشت سالروز ورود آزادگان)

اندیشه های ژئوپلیتیک

همانطور که نادیده گرفتن تهدیدات ژئوپلیتیک آفت منافع ملی می باشد،امنیتی تلقی نمودن فرصتهای ژئوپلیتیک نیز زیان آفرین است.

 

مقدمه

بناهای یادبود یکی از مهم‌ترین و بارزترین نشانه‌های محیط‌های شهری معاصر هستند که معمولا در فضاهای باز نصب و به راحتی دیده می‌شوند. گل گذاشتن در جلوی بناهای یادبود و یا برگزاری هرگونه مراسم دیگر، نه تنها پاسداشت گذشته است، بلکه حافظه جمعی را نیز احیا می‌کند. یادبودها بناهایی هستند که نه تنها بیننده را به فعالیت‌های گذشته گروه اجتماعی خود پیوند می‌دهند بلکه با موفقیت نسبی خاطرات را در جهت درست هدایت می‌کنند. در واقع سازه‌های یادبود برای دیده شدن و به خاطر آوردن ساخته می‌شوند. آن‌ها جزو آسان‌ترین راه‌های ذخیره و انتقال اطلاعات گذشته محسوب می‌‌گردند.

از جمله این بناها احداث موزه‌های گوناگون و به نمایش گذاشتن آثار به جای مانده از رزمندگان و فرماندهان معروف و مشهور، آلات و ادوات جنگی، احـداث مـجسمه‌هـا و سـنگ نوشـته‌های حاوی اطلاعات یا نام درگذشتگان جنگ، تابلوهای نقاشی، حفظ آثاری از تخریب شهرها و ... است که همه نشان‌دهنده تلاش و کوشش انسان‌ها برای حفظ و نگهداری ارزش‌ها و آثار جنگ‌ها هستند.

تاریخچه بناهای یادبود جنگی

در دوره بین دو جنگ جهانی، ساز و کارهای متعددی برای ساخت یادبودهای جنگی به وجود آمد. در بسیاری از دولت‌های درگیر جنگ، بناهای یادبود در شهرهای کوچک و بزرگ و به همت مسئولین محلی و گروه‌های اجتماعی ساخته شدند و دولت‌های مرکزی نقش چندانی در ساخت آن‌ها نداشتند. البته سازمان‌‌های ملی نظیر کمیته یادبودهای جنگی بریتانیا و کمک هزینه یادبودهای جنگی کانادا به وجود آمدند، اما بیشتر به دنبال پروژه‌های محدود و کوچک بودند و سیاست‌های کلان ملی را در پیش نمی‌گرفتند. برخی از شهرها شاهد رقابت گروه‌های اجتماعی مختلف برای ساخت بنای یادبود نیز بوده‌اند. در استرالیا و انگلستان، مسئولین محلی وظیفه سامان‌دهی به کمیته‌های محلی برای ساخت بناهای یادبود را برعهده دارند. مسئولین محلی، شهردارها، شورای شهر و دیگر دست اندرکاران شهری انگلستان از قدیم پیشگام ساخت کمیته‌های یادبود بوده‌اند. این کمیته‌ها بعدها با نمایندگانی از اقشار مختلف جامعه از قبیل روحانیون مسیحی، رهبران کلیمی، سازمان‌های داوطلب، باشگاه‌ها و پلیس داوطلب فعالیت می‌کردند. در استرالیا و انگلستان، یادبودهای محلی معمولا با یادبودهای دیگری از قبیل واحدهای نظامی، ورزش‌های مختلف، سرگرمی‌ها و تفریحات و حتی حیوانات همراه می‌شوند تا گروه‌های اجتماعی بیشتری را در بر گیرند. در امریکای شمالی نیز اوضاع تقریبا از همین قرار است. در برخی کشورها، دولت‌ها نقش مهم‌تری در ساخت یادبودها دارند. به طور مثال، فرانسه در ساماندهی یادبودهای جنگی تحت تاثیر گروه‌های محلی است، اما نقش دولت در این یادبودها بیش از کشورهای هم ردیفش از جمله بریتانیا است. در سال 1919 قانونی به تصویب رسید که به طور رسمی مسئولیت یادبودها را به مسؤولین محلی واگذار نمود و بسیاری از شهرها در سطح محله کمیته‌هایی برای به سرانجام رساندن فرآیندها تشکیل دادند. اعضای سازمان یادبودهای فرانسه نقش مهمی در شکل‌گیری گروه‌های اجتماعی محلی بر عهده داشت.

در رومانی بیشتر یادبودها در اوایل دهه 1920 توسط گروه‌های محلی ساخته شد؛ در سال 1919 خانواده سلطنتی به منظور نظارت بر یادبودها نهادی را تاسیس نمود. این نهاد توسط موسس کلیسای ارتودوکس رومانی رهبری می‌شد. در دهه 30 میلادی، نظارت دولت به دلیل تعدد و تنوع طرح‌ها افزایش یافت.

در آلمان، به دلیل هرج و مرج اقتصادی و سیاسی پس از جنگ، ساخت یادبودهای جنگی در شهرها چندان پیگیری نشد. البته، کمبود منابع مالی در اقتصاد آلمان از یک سو و عدم توافق گروه‌های ملی در مورد اینکه چه ارزش‌هایی باید گرامی داشته شود از سوی دیگر به این آشوب دامن زد. یادبودهای ساخته شده به جای جنبش‌های محلی بنا می‌شدند و اهداف خاصی داشتند. پس از روی کارآمدن حزب نازی در آلمان در سال 1933، بودجه قابل توجهی که تحت نظارت برلین بود به برنامه‌های ساخت یادبودها اختصاص پیدا کرد.

در نتیجه این فرآیندها، در فاصله بین دو جنگ جهانی، بیش از هر جنگ دیگری در سراسر دنیا بنای یادبود ساخته شد. به طور تخمینی، تنها در فرانسه 176 هزار بنای یادبود جنگ ساخته شد. سـال‌های دهه 1920، از حیث سـاخت بناهای یـادبود، سـال‌های پرباری بودند. روند بناهای یادبود استرالیا در اواسط دهه 20 کاهش پیدا کرد. در رومانی بیش از 3500 بنای یادبود ساخته شد. بیشتر یادبودهای آلمان در دهه 30 ساخته شدند.

یادبودهای شهری در پاسداشت رزمندگان و اسیران جنگی

یادبودهای شهری که به منظور گرامیداشت جنگ ساخته شدند اشکال گوناگونی از قبیل مجسمه‌ها، ساختمان‌ها، باغ‌ها، آثار هنری و ... را داشتند. یکی از مهم‌ترین وجه تمایزهای بناهای یادبود در کارکردگرایی و یا عدم کارکردگرایی (طرح های نمادین) است. بناهای کاربردی در آمریکا با عنوان "یادبودهای زنده" تعبیر می‌شوند. یادبودهای کارکردگرا به منظور گرامیداشت ایثارگران ساخته می‌شوند، اما کاربرد اختصاصی نیز دارند که از جمله آن می‌توان به کتابخانه‌ها، بیمارستان‌های کوچک، پارک‌ها و برج‌های ساعت اشاره کرد. در انگلستان و کانادا پیشنهاد ساخت پروژه‌های بازسازی شهری کلان به عنوان یادبود کشته شدگان جنگ نیز مطرح شده است. از آن جمله می‌توان به بازسازی مرکز وست مینیستر و ساخت یک بنای عظیم یادبود و ساخت یک خط مترو زیر رودخانه دیترویت اشاره کرد. در آن سوی، یادبودهای غیرکاربردی مانند بناهای یادبود، صرفا از طریق نمادگرایی یا طراحی خود، یاد ایثارگران را زنده نگاه می‌دارند. بحث‌های زیادی نیز بر سر مکان یادبودها وجود دارد. به طور مثال، در فرانسه بحث‌هایی بر سر اینکه آیا مکان‌های تجاری، برای ساخت یادبودها مناسب هستند و یا انتخاب یک مکان مرکزی نمادگرایی بنا را تحت الشعاع قرار می‌دهد یا خیر وجود دارد. در انگلستان با تغییر رویه قرن نوزدهم، بناهای یادبود در مکان‌های شلوغ عمومی ساخته می‌شوند.

طراحی بناهای نمادین بسیار متفاوت هستند و از بناهای ساده تا مجسمه‌های پیچیده متغیرند. ستون‌های هرمی جزو بناهای یادبود مشهور قرن نوزدهم هستند که شهرت‌شان را در دوره بین دو جنگ جهانی و در کشورهای انگلستان، فرانسه، استرالیا و رومانی حفظ کرده‌اند. پلاک‌ها و نشان‌های یادبود جزو اشکال مشهور بناهای یادبود جهان هستند. مجسمه سربازان، چه به صورت انفرادی و چه به صورت گروهی در حالت‌های مختلف جزو مشهورترین یادبودهای جنگ هستند که معانی مختلفی نیز به همراه دارند. به طور مثال، شکل سربازها معانی سیاسی خاصی را به همراه دارد و احساسات سیاسی و محلی خاصی را بر می‌انگیزد. اگرچه این سنت از پیش از جنگ اول جهانی وجود داشته است، اما تعداد بسیار کمی از بناهای یادبود غربی، افسران و بلندپایگان ارتشی را نمایش می‌دهد. در قرن نوزدهم اگر تصویر سربازان به صورت یادبود در می‌آمد، به صورت افراد دون پایه و معمولی بود. پس از پرده‌برداری از مقبره سربازان گمنام در لندن، این طرح در سایر نقاط همچون برلین و استرالیا و... نیز استفاده شد.

به عبارت دیگر، کشورهای مختلف، اولویت‌های مختلفی در طراحی بناهای یادبود دارند:

فرانسه: جوامع فرانسوی بیشتر از یادبودهای ساده که در مکان‌های عمومی نصب مـی‌شـود اسـتفاده مـی‌کنند و عملاً از هرگونه استعاره سیاسی و مذهبی خودداری می‌نمایند. طاق نصرت یکی از نمادهای شهر پاریس است که در قسمت غربی شانزه لیزه و مرکز کاخ دوگل -میدان شارل دوگل- قرار دارد. این بنا که در سال 1806 طراحی شد به تمام افرادی که برای فرانسه جنگیده‌اند و به خصوص افرادی که در جنگ‌های ناپلئونی شرکت داشته‌اند تقدیم شد. در قسمت درونی طاق، نام ژنرال‌ها و جنگ‌هایشان نوشته شده و در قسمت پایینی مقبره سربازان گمنام قرار دارد.

استرالیا: تالارهای یادبود استرالیا و آمریکا که بعضاً بسیار بزرگ نیز هستند، از شهرت خوبی برخوردارند. استرالیا از ایده خیابان افتخار که شامل ردیفی از درختان با پلاک‌های یادبود است نیز استفاده کرده است. بنای یادبود جنگ سیدنی در جنوبی‌ترین قسمت هاید پارک قرار دارد. این مجموعه برای گرامیداشت ارتش استرالیا که در جنگ دوم جهانی جنگیده بود ساخته شده است. این بنا در سال ۱۹۳۴ به پایان رسید و یکی از زیباترین سازه‌های هنری استرالیا محسوب می‌شود. این بنا در شب با وجود رنگ‌ها و انعکاس نورها در دریاچه کناری جلوه بی‌نظیری پیدا می‌کند. نمای بیرونی بنا با گرانیت صورتی رنگ پوشیده شده و پنجره‌ای زرد رنگ به صورت طاق مانند در آن تعبیه شده است.

کانادا: کانادایی‌ها یادبود‌های جنگی مختلفی را از اروپا به کشور خود آورد‌ه‌اند که از آن جمله می‌توان به بخش‌های فروریخته کلیساهای محلی اروپایی و یا خاک جبهه‌های جنگی اشاره کرد.

برخی از کشورها نمادهای ملی مخصوص به خود دارند. کارت پستال‌های یادبود جنگ با تیراژ بالا در انگلستان و ایتالیا فروخته می‌شود و از مدل‌های سرامیکی آن به عنوان سوغاتی استفاده می‌گردد.

آمریکا: در سال 1986 بنای یادبود کهنه‌سربازان جنگ کره در شهر واشنگتن و در گرامیداشت نیروهای مسلح آمریکا که در جنگ کره جنگیده بودند ساخته شد. بنای یادبود سربازان و ملوانان که در مرکز ایندیاناپولیس ساخته شد حدود 86 متر ارتفاع دارد و با طراحی نئوکلاسیک از سنگ آهک خاکستری و برنز تشکیل شده است. این بنا در گرامیداشت سربازان جنگ ایندیانا (۱۷۷۶ تا ۱۸۶۵) ساخته شده است. موزه جنگ داخلی کلنل الی لیلی[1] در قسمت پایینی بنا است و مجسمه پیروزی در قسمت بالایی بنا قرار گرفته است. منظره اطراف از ارتفاع 76 متری منظره‌ای بی‌نظیر است.

مالزی: توگو نگارا[2] در مالزی مکانی برای یادبود سربازان شهید در جنگ جهانی دوم و به معنی یابود ملی است که در نزدیکی مجلس این کشور در کوالالامپور واقع شده است. این بنا به تمام افرادی که در دوره اشغال توسط ژاپن در جنگ جهانی دوم و پس از آن برای آزادی مالزی جنگیده‌اند تقدیم شده است. هفت شکل برنزی نیز وجود دارد که نماد رهبری، رنج، وحدت، هشیاری، قدرت، شجاعت و ایثار است. توگو نگارا نماد حفظ سنت‌ها (سمت چپ) و نگاه به آینده (سمت راست) است.

انگلیس: موزه زنان جنگ جهانی دوم بنایی است که از برخی جهات غیرمعمول است. اگرچه بیشتر مردم پدیده جنگ را پدیده‌ای مردانه می‌دانند اما بناهای زیادی نیز وجود دارند که به احترام تلاش زنان در جنگ بنا نهاده شده‌اند. مجسمه‌ای که در وایت هال لندن قرار گرفته از جمله این بناها است که در آن از هفده نوع لباس و یونیفورم که زنان در جنگ دوم جهانی می‌پوشیدند استفاده شده است.

منابع:

·   https://en.wikipedia.org/wiki/Canadian_war_memorials

·   http://weburbanist.com/2008/05/08/12-monuments-dedicated-to-wars-and-their-aftermath

مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر مشهد

(1/6/94)

نویسندگان

اوکسین ادز معتبرترین و بزرگترین سیستم کسب درآمد وبمسترها
  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :