تبلیغات
اندیشه های ژئوپلیتیک - داعش و ژئوپلیتیک فضای مجازی

اندیشه های ژئوپلیتیک

همانطور که نادیده گرفتن تهدیدات ژئوپلیتیک آفت منافع ملی می باشد،امنیتی تلقی نمودن فرصتهای ژئوپلیتیک نیز زیان آفرین است.

یکشنبه 15 شهریور 1394

داعش و ژئوپلیتیک فضای مجازی

نویسنده: جهانگیر حیدری   طبقه بندی: جغرافیای سیاسی، 

فضای مجازی عرصه جدیدی برای حیات بشری است که قابلیت پذیرش و انجام بخش عمده ای از نیازها، فعالیت ها و شئونات زندگی بشر و اجتماعات انسانی و حکومت ها را دارد و به عنوان سایه فضای واقعی، و از طریق تمرکز، پردازش و جابه جایی اطلاعات، توانایی شبیه سازی فعالیت ها و ساختارهای فضای واقعی را داشته و این شبیه سازی را با اثربخشی در فضای واقعی انجام می دهد (حافظ نیا، 1390: 5). یکی از ابعاد ژئوپلیتیک فضای مجازی کنترل و بهره گیری از آن توسط قدرت سیاسی برتر است که این امر از طرق زیر انجام می شود:

1. کنترل بر ابزار تولید اطلاعات نظیر نرم افزارهای پردازش کننده؛ 2. کنترل دسترسی بر فضای مجازی به عنوان فضای جریان اطلاعات و شاهراه های اطلاعاتی؛ 3. کسب اطلاع و بهره گیری از محتوای پیام ها و داده های اطلاعاتی؛ 4. تمرکز و ذخیره سازی اطلاعات کاربران در مقیاس وسیع و از کشورهای مختلف؛ 5. کنترل مدیریت فنی و تخصصی شبکه جهانی اینترنت از طریق مؤسساتی نظیر آیکان (همان:8). بنابراین ژئوپلیتیک در فرایند توسعه ی خود همگام با انقلاب اطلاعات به ویژه ظهور اینترنت با حوزه ی جدیدی مواجه شد که تحت عنوان ژئوپلیتیک فضای مجازی شناخته می شود. با خلق فضای مجازی ناشی از پدیده های اینترنت به عنوان عرصه ی جدید فعالیت انسانی در آن بازیگران، توانایی کنش و واکنش را نسبت به همدیگر می یابند، بخشی از مطالعات ژئوپلیتیک نیز به این عرصه وارد شده است. مهم ترین ابعاد ژئوپلیتیکی فضای مجازی و تحولات ژئوپلیتیکی ناشی از انقلاب اطلاعات عبارتند از: تحول در فضای مورد رقابت در ژئوپلیتیک، همگرایی و همکاری، تحول در ماهیت قدرت در ژئوپلیتیک، افزایش شکاف دیجیتالی، بعد مدیریتی و کنترل فضای مجازی، تحول در روابط میان حکومت و شهروندان، هویت ملی و فروملی، تروریسم سایبری، جنگ نرم سایبری و جنگ مجازی (احمدی پور و همکاران،1391: 149).

به هر حال، امروزه فضای مجازی دارای کارویژه¬هایی است که دنیای سیاست را نیز تحت تأثیر قرار داده است. در این فضا مرزهای ژئوپولیتیک به تدریج اهمیت پیشین خود را از دست می¬دهند و ژئوکالچرها جای آنها را می-گیرند (بزرگمهری و نعمتی،1390: 146). نیز از طرفی قلمروخواهی که کوشش و زمینه¬ای برای ساخت قلمرو و قلمروگستری است، مستلزم روش¬ها و ابزارهای متعددی است که طی زمان تکامل یافته¬اند و امروزه بسیاری از آنها ماهیتی نرم¬افزاری دارند. با این حال، کنش¬گران و بازیگران سیاسی برای قلمروخواهی الزاماً نیازمند واپایش کامل و به دست آوردن سرزمین نیستند بلکه نفوذ و کنترل اذهان عمومی و کنش¬گران سیاسی نیز آن سرزمین را به قلمرو آنها تبدیل می¬کند (حافظ نیا و کاویانی راد،1393: 193). به نظر می¬رسد امروزه اینترنت و سایر رسانه¬ها که بُردی جهانی دارند، از چنین ابزارهای قلمروساز و قلمروگستری با تکیه بر اقناع و ارضای افکار عمومی و جلب حامیان خاموش باشد، که گروه داعش به خوبی از آن بهره جسته است. همانطور که پس از حادثه یازده سپتامبر و متعاقب آن حمله آمریکا به افغانستان، پایگاه¬های القاعده به عنوان یک سازمان در افغانستان به بطور کلی از بین رفت و از آن به بعد با پراکندگی اعضای القاعده و ایدئولوژی آن در سطح جهانی دوره¬ای جدید از فعالیت القاعده تحت عنوان «القاعده گرایی» به ظهور رسید (عباس زاده،1389: 152) در این فرایند اینترنت به عنوان یکی از مهم¬ترین ابزارها برای گسترش عقاید القاعده از سوی نیروهای جهادی مورد استفاده قرار گرفت و از طریق اینترنت پیام¬ها، فتواها، هشدارها و آموزش اعضای آینده در سطح وسیعی انتشار یافت (همان: 157) گروه داعش نیز از این فضا به خوبی بهره گرفته و به طور موفق از ابزار جهانی شدن و وسایل ارتباطی و اطلاعاتی برای ارتباط با مخاطبان و گسترش جو ارعاب و جنگ روانی به خوبی بهره جسته است. گروه جهاد اینترنتی داعش خود را به شدت آماده کرده است و در مبارزه¬ای بی امان همه دستاوردها، نبردها و خشنونت¬های وحشیانه خود را در معرض دید کاربران قرار دهد. یکی از دلایل مهم شهرت جریان تکفیری داعش، تبلیغات فراوان رسانه ای و استفاده از فضای مجازی است. طی یکسال گذشته اخبار مربوط به این گروهک تیتر همه خبرگزاری ها بوده است که برخی آگاهانه و برخی ناآگاهانه صورت گرفته است (فیروزآبادی و همکاران،1393: 123).

یکی از آخرین نمونه و تلاش رسانه¬ای داعش انتشار فیلم بریدن سر جیمز فولی خبرنگار آمریکایی و دیگر گروگان¬های این گروه، بوده است. جیمی بارتله کارشناس رسانه¬های جمعی از مؤسسه پژوهشی دموس می-گوید: تروریست¬ها از رسانه و شبکه¬های اجتماعی برای اطمینان از رسیدن پیام خود به همگان به خوبی استفاده می¬کنند. آنها با استفاده از رسانه در صدد شناسایی خود برای مردم دنیا هستند. نیز آنها جوانانی بیست ساله هستند که می¬دانند برنامه نویسی چیست، یوتیوب و دیگر سایتهای اجتماعی چه کاربردی دارند و می-دانند چطور با یک رسانه کم هزینه چطور روی اذهان میلیون¬ها نفر تأثیر بگذارند (afghanistan.shafaqna.com). گاردین در گزارشی نشان می¬دهد که مسئولان تبلیغات دولت اسلامی عراق و شام (داعش) از انجمن¬های مجازی و اینترنتی عمومی به سود خود استفاده می¬کنند تا برای ویدئوهایشان گسترده¬ترین میزان ممکن پخش را تضمین کنند (دیاله،1393: 73). نیز شاید بتوان گفت بزرگ ترین کامیابی تروریست های داعش را در عملیات روانی و فریب دادن افکار عمومی از طریق ابزارها و شبکه های اجتماعی دانست. این حربه یکی از مؤثرترین عوامل پیشروی داعش در استان های تصرف شده عراق بدون هیچ گونه درگیری است. داعش با همکاری رسانه های خارجی و شبکه های اجتماعی توانست بخش عمده ای از ارتش عراق را منفعل و وادار به فرار کند. نکته قابل توجه استفاده داعش از ابزارهای سخت و نرم قدرت است؛ یعنی عملیات روانی با استفاده از تکنولوژی اینترنت و شبکه های مجازی به برجسته سازی عملیات نظامی آن می انجامد و از این رو دامنه و برد فعالیت های داعش را گسترش می دهد.

استفاده از تاکتیک هایی چون القای وحشت، انتشار اخبار ساختگی و جعلی درباره ی پیروزی ها و فتوحات داعش، قهرمان سازی از فرماندهان تروریستهای داعش و انتشار اخبار کذب تنها نمونه ای از عملیات روانی داعش در عراق و سوریه بوده است (عباسی،1393: 117

 بنابراین به نظر می¬رسد که گروه‌های تروریستی و بخصوص داعش از فضای مجازی و سایت¬های اجتماعی همچون تویتر، فیس¬بوک و... برای آموزش، تهییج و تحریک عناصر خود به ویژه در اروپا و آمریکا استفاده می‌کنند. از طرفی هدف خشونتِ افراط¬گراها و پوشش رسانه¬ای آن، برانگیختن گروهِ هدف به پاسخی نامتناسب، تندروکردن میانه¬روها و در دراز مدت، جلب حمایت از اهداف جاه¬طلبانه¬شان است (Lake,2002:26)، افراط¬گراها، با موفقیت، گروه حامیان خود را بزرگ¬تر می¬کنند، بر شمار سربازانی که می¬خواهند در نهضت آنها بجنگند می¬افزایند، منابع مالی و دیگر منابع خود را توسعه و قدرت کلی خود را افزایش می¬دهند. آنها که به دنبال قدرت یا نفوذ سیاسی و اجتماعی هستند، از خشونت ضد تشکیلات حکومتی و مردمی استفاده می¬کنند تا ترس را به مردم القا کنند و ناشایستگی آنهایی که قدرت را در دست دارند، نشان دهند. بنابراین توسل افراط¬گراها به خشونت، اغلب، هدفمند و حساب¬گرانه است (Baqai,2011:242).

نویسندگان

اوکسین ادز معتبرترین و بزرگترین سیستم کسب درآمد وبمسترها
  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :